Analizler

TÜRK KAMU YÖNETİMİNE YÖNELİK YENİLİKÇİ BİR TEKLİF: BİLİM KURULLARI OLUŞTURULMALIDIR

...

Tarihin her döneminde toplulukları, obaları, oymakları, tebaaları ve milletleri hedefler etrafında toplayabilmek ve yönlendirebilmek toplumsal önderlerin/liderlerin en önemli özellikleri arasında görülmektedir. Sosyal bilimler alanının disiplinize biçimde geliştiği evreden itibaren birçok konuda olduğu gibi liderlik üzerinde de düşünceler geliştirilmiştir ve bu alana en büyük katkıyı yapanların başında Alman sosyolog Max Weber gelmektedir. Weber otoriteyi geleneksel, yasal ve karizmatik olarak sınıflandırırken fiziksel özellikleri başta olmak üzere sezgi, konuşma kabiliyetleri gibi vasıfları bünyesinde bulunduran liderler karizmatik olarak tanımlanmıştır ve bu tanıma göre kişi doğuştan gelen özellikleri sayesinde diğer insanlardan öne çıkmaktadır. Özellikle güzel söz söyleme sanatı 20. Yüzyıl boyunca hep etkindi ve hukuk ve bilimle izah edilemeyecek kişiler bile bünyesinde bulunan konuşma sanatı yeteneğine dayanarak uzun yıllar boyunca liderliklerini sürdürdüler. Bu durumda karizmatik lider, demokratik ve bırakınız yapsınızcı lider tiplerinin bile önünde geldi ve keskin dikey hiyeraşi özel ve kamusal alanda hiç sorgulanmadı. Bu duruma siyasette dahildi. Böylece lider olan kişilerin bilerek ya da bilmeyerek yol açtığı yolsuzluk ve hukuksuzluk içeren uygulamalar da geniş ölçekte sorgulanma fırsatı bulamamıştır. Siyasetin ve uluslararası ilişkiler disiplinin dönüşmesine paralel olarak toplum tipleri de dönüşmüştür ve siyasetin buna göre şekillenmesi kaçınılmaz olmuştur. Y ve Z Kuşağı kavramları üzerinden yürütülen popüler tartışmalar siyasetin ne yönde şekilleneceği ile ilgilidir. Buna göre postmodern toplum tipinin dönüştürdüğü lider kavramı artık interaktif lider profiline bürünmüştür.

Stratejik Lider

Vizyoner Lider

Hizmetkâr Lider

Dönüştürücü Lider

Etkileşimci Lider

Gibi profiller yeni yönetici modelleri haline gelmiştir. Eskinin keskin dikey modelleri yerine daha esnek, ileri görüşlü, ekibin bütün mensuplarının gerektiğinde inisiyatif almaya yatkın oldukları sistemler yeni kuşaklar tarafından daha çok tercih edilen ve toplumun sorunlarına daha doyurucu çözümler üreten yönetici/lider hibriti profiller olarak benimsenmeye başlamıştır. Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi yeni modelinde oluşturduğu kurullar ve ofislerle sorunlara sektörel anlamda çözümler ve stratejiler üretebilecek, merkezi ortadan kaldırmayan ancak yetkinin merkezden çeperlere dağıldığı sağlıklı bir sistemin işlemesi için güzel bir fırsat olarak değerlendirilmektedir. Ancak gelişmelerin daha da yükseltilmesi gerekmektedir. 2020 yılından itibaren Dünya’yı etkisi altına alan Covid 19 krizi sebebiyle ülkelerin bilim/sağlık kurulları gerekli tavsiye ve yönlendirmeleriyle toplumsal çöküntülerin engellenmesinde önemli rol oynamıştır. Türkiye’de de oluşturulan Sağlık Bilim Kurulu ideolojik olmayan ve her görüşten bilim insanının yer aldığı yalnızca kamu sağlığını takip eden ve gerektiği yerde tavsiyelerde bulunmayı görev addeden bir misyon üzerine inşa edilmiştir. Bu bağlamda Türkiye’de hiçbir vatandaş sağlık kurulu üyelerinin ideolojileri, etnik kökenleri ve özel hayatlarıyla ilgilenmemektedir ve zaten kurul da siyaset üstü bir bakışla toplumsal hüviyete kavuşabilmiştir. Türkiye’de alının kısmi ya da genel kısıtlama kararları ve ek önlemlerin tamamı bilim kurulunun tavsiyesi üzerine siyaset mekanizması tarafından alınmaktadır. Bu durum kurulun devlet üstü bir mekanizma olduğunu göstermez, siyaset üstü olmak devlet üstü olmaktan farklı bir tanımı içermektedir. Bu noktada kurulun varlığı kadar siyaset mekanizmasının da kurul görüşleri doğrultusunda istişare mekanizması oluşturması interaktif liderlik modellerindeki kategorilere dahil olmaktadır. Olağanüstü bir süreçten doğan ve sağlık alanında temellendirilen Sağlık Bilim Kurulu gibi yapıların başta Tarım ve Hayvancılık olmak üzere, Ekonomi, Savunma, Eğitim gibi alanlarda da temellendirilmesi siyasetin bu ideolojiler üzeri yapılanmaların görüşleri doğrultusunda icra edilmesi Türkiye’nin gelecek konseptini doğru okuduğu anlamına gelecektir.

Bu noktada öneriye getirilebilecek temel eleştiri siyasetin global odakların kontrolüne girdiği ve devlet içerisinde devletçiklerin oluşturulduğu yönündeki cevaplar olacaktır. Bu cevaplar siyaseti ve toplumu bir asır öncesinin klasik Weber’ci zihniyetle değerlendirmeye girişen ve ‘Karizmatik Lider’ sendromundan kurtulamayan çevrelerin ortak önyargılarıdır. Toplumsal istişarenin oluşturulması, devletçik kurmak olmadığı gibi, bu toprakların yetiştirdiği bilim insanlarını da globalist elitist odakların plan sözcüleri olarak değerlendirmek olanaksızdır. Algı yönetimi kavramında kullanılan yöntemlerden birisinin ‘’Akredite Edilmiş Bilgi Çılgınlığı’’ olduğunu ortaya koyabiliriz. Kimi zaman bilimsel otoritenin, ideolojik militarizmden bile daha keskin olabileceği belirli dönemlerde görülmüştür. Ancak bilimsel kurullar, vatandaşların siyasi iradelerine şerh koyan merciiler hükmünde düşünülmemelidir Sağlık Kurulu’nun varlığı da Sağlık Bakanlığının iç işleyiş ve bürokratik yapısını hiçbir biçimde etkilememiştir. Ancak kurulların kâğıt üzerinde oluşturulmaları da bir önem taşımaz. Kurullar toplumsal bakış açıları geliştirebildikleri takdirde zaten aralarında astlık ve üstlük hiyeraşileri bulunmayan bakanlıklar ile çatışma yaşamayacaklardır. Ayrıca kurulların öne çıkartılmaları ve yalnızca yetgin kişilerin gönüllülük esasıyla yer almaları bakanlık danışman ve müşavir kadrolarının da belirli seviyeye indirilmesine olanak verecektir.

Özel kurullar, olağanüstü zamanda oluşturulacak kurullar, ofisler ve politik kurullar tek ve keskin karar vericiler yerine bilimselliğin, toplum sosyolojisinin öne çıkartılacağı, çoğulcu yönetim, istişare ve interaktif liderlik modellerinin benimsenmesiyle Y ve Z kuşağının talepleriyle de uyumlu bir sürecin başlatılması yeni medeniyet koşullarına uygun bir zemini daha kolay inşa edecektir.





Hakkında

  • Yazar
    Genel
  • 2020-12-15 13:02:59
  • STK ve Kamu Yönetimi
  • 209

İlgili Analizler

Twitter'de bizi @algimerkezi hesabını takip etmeyi unutma!

Hazırladığımız son derslerden anında haberdar olmak için twitter hesabımızı takip etmeyi unutma!


Takip Et